Pytania i odpowiedzi

 

 

Odpowiedzi na pytania, które do nas wpływają w związku z wdrażaniem Konstytucji dla Nauki, podzieliliśmy na trzy grupy:

Studia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela

Jak wyglądają regulacje dotyczące prowadzenia studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela po 1 października 2018? [TERMINY]

  • Studia rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 – prowadzi się na podstawie dotychczasowych programów kształcenia.

Rok akademicki 2018/2019 jest ostatnim rokiem, w którym uczelnie rozpoczęły kształcenie nauczycieli na dotychczasowych zasadach – na studiach pierwszego i drugiego stopnia dla nauczycieli przedszkola i klas I–III szkoły podstawowej na kierunku „pedagogika” w specjalności pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna (oraz w specjalnościach o podobnych nazwach przeznaczonych dla przyszłych nauczycieli przedszkola i klas I‒III), a także na studiach pierwszego i drugiego stopnia na kierunku „pedagogika specjalna”. Uczelnia kontynuuje studia do ich zakończenia, czyli do zakończenia rozpoczętego cyklu kształcenia.

  • Uczelnia, która 1 października 2018 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy, prowadziła studia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela, ale nie posiada uprawnień do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie, do której jest przyporządkowany kierunek tych studiów, może prowadzić te studia w przypadku:
  • zawarcia porozumienia o współpracy przy prowadzeniu tych studiów z uczelnią,
    która posiada uprawnienie do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie, do której jest przyporządkowany kierunek studiów (przy czym uczelnia posiadająca uprawnienie
    do nadawania stopnia doktora może zawrzeć takie porozumienie w danej dyscyplinie
    tylko z jedną uczelnią)

albo

  • posiadania większej liczby studentów na studiach stacjonarnych niż na studiach niestacjonarnych

– z tym że przyjęcia na te studia są prowadzone po raz ostatni na rok akademicki 2021/2022.

Jeżeli uczelnia nie spełnia któregoś z powyższych warunków, kontynuuje studia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela do zakończenia cyklu kształcenia rozpoczętego w roku akademickim 2018/2019, ale nie prowadzi już przyjęć na te studia.

Wspomniane powyżej porozumienie o współpracy jest zawierane dla całej uczelni i umożliwia prowadzenie studiów w siedzibie, w filiach, na każdym poziomie i profilu dla danego kierunku studiów. Jedno porozumienie może dotyczyć dwóch i więcej kierunków studiów, o ile są one przyporządkowane do tej samej dyscypliny (wiodącej) ‒ np. pedagogika i pedagogika specjalna w ramach dyscypliny pedagogika.

  • Tworzenie studiów w okresie od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2021 r.

Zasady i tryb tworzenia kierunków studiów, w tym studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, w okresie przejściowym zostały uregulowane w art. 205 i 206 ustawy. Możliwość tworzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu, w okresie od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2021 r., związana jest z posiadanymi przez uczelnię uprawnieniami do nadawania stopni naukowych.

Uczelnia nieposiadająca uprawnień do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie, do której jest przyporządkowany kierunek studiów, może uzyskać pozwolenie na utworzenie studiów przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela, jeżeli zawarła porozumienie o współpracy przy prowadzeniu tych studiów z uczelnią, która posiada uprawnienie do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie, do której jest przyporządkowany kierunek studiów. Uczelnia, która posiada uprawnienie do nadawania stopnia doktora, może zawrzeć takie porozumienie w danej dyscyplinie tylko z jedną uczelnią.

  • Studia przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela po pierwszej ewaluacji (po 31 grudnia 2021 roku)

Podstawa prawna:

  • 205 ust. 2-5, art. 206 i art. 212 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669)
  • 53 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668)

Wczesna edukacja i pedagogika specjalna. Czy nowe prawo wprowadza jakieś zmiany?

Od roku akademickiego 2019/2020 będzie można rozpocząć cykl kształcenia nauczycieli przedszkola i klas I‒III szkoły podstawowej – jak zakłada rozporządzenie w sprawie studiów – jedynie na kierunku „pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna”, co do zasady w ramach studiów jednolitych magisterskich (oraz na studiach drugiego stopnia, co stanowi możliwość kontynuacji kształcenia dla absolwentów studiów pierwszego stopnia na tym kierunku. Podobne regulacje dotyczą kierunku studiów „pedagogika specjalna” – kształcenie od roku akademickiego 2019/2020 będzie można rozpocząć na jednolitych studiach magisterskich.

Podstawa prawna:

  • 39 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów

Czy w ramach studiów podyplomowych będzie można uzyskać kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela?

Kształcenie przygotowujące do wykonywania zawodu nauczyciela szkoły wyższe realizują przede wszystkim na studiach wyższych, ale także na studiach podyplomowych; w obu przypadkach ‒ realizując tzw. standardy kształcenia nauczycieli określone obecnie w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 stycznia 2012 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. poz. 131). Standardy ulegną zmianie – planuje się wydanie nowego rozporządzenia w tej sprawie w I kwartale 2019 r. Regulacje standardu będą także dotyczyły studiów podyplomowych.

W placówkach systemu oświaty (m.in. szkołach podstawowych, ponadpodstawowych) do wykonywania zawodu nauczyciela upoważnione są wyłącznie osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu nauczyciela. Kwalifikacje są określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. poz. 1575). W sprawie kwalifikacji nauczycielskich należy kontaktować się z Ministerstwem Edukacji Narodowej. Zgodnie z zapowiedzią Ministerstwa Edukacji Narodowej, w związku ze zmianami w kształceniu nauczycieli, zmianie ulegną także przepisy dotyczące kwalifikacji nauczycielskich.

Studia podyplomowe

Czy uczelnia powinna zgłaszać Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego chęć uruchomienia studiów podyplomowych i czy w MNiSW prowadzony jest rejestr studiów podyplomowych ?

Prowadzenie studiów podyplomowych przez uczelnie nie wymaga ubiegania się o pozwolenie ministra, nie wymaga także ich zgłaszania czy rejestracji w MNiSW. Ministerstwo nie prowadzi rejestru studiów podyplomowych, informacji o tej formie kształcenia należy szukać bezpośrednio w uczelniach.

Absolwenci studiów podyplomowych otrzymują świadectwo ukończenia studiów podyplomowych. Ewidencja uczelni niepublicznych oraz wykaz uczelni publicznych jest dostępny w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (www.polon.nauka.gov.pl).

Uczelnie, w ramach posiadanej autonomii programowej, same opracowują programy studiów podyplomowych, organizacja i realizacja procesu kształcenia na studiach podyplomowych należy do wyłącznej kompetencji uczelni. Kształcenie na studiach podyplomowych przygotowujących do wykonywania zawodu nauczyciela powinno być realizowane zgodnie ze standardami kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela.

Czy uczestnik studiów podyplomowych będzie posiadał status studenta oraz czy będzie miał możliwość ubiegania się o stypendia?

Nie. Studia prowadzone są na poziomie:

  • studiów pierwszego stopnia,
  • studiów drugiego stopnia,
  • jednolitych studiów magisterskich.

Studia podyplomowe stanowią inną niż studia wyższe (studia pierwszego stopnia, studia drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie) formę kształcenia przeznaczoną dla osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych. Prawa studenta nabywa osoba przyjęta na studia wyższe z chwilą złożenia ślubowania. Uczestnik studiów podyplomowych nie jest studentem w rozumieniu ustawy, nie przysługują mu zatem prawa studenta, w tym prawo do stypendium.

Podstawa prawna:

  • 64 ust. 1, art. 83, art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668)

Prowadzenie studiów

Do kiedy należy uchwalić nowy regulamin studiów?

Regulamin studiów trzeba uchwalić w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 30 września 2019 r. Należy pamiętać, że uchwaleniu regulaminu musi towarzyszyć uzgodnienie jego treści z samorządem studenckim (wynika to z art. 75 ust. 3 Konstytucji dla Nauki). W celu należytego zabezpieczenia interesów studentów rekomendujemy jak najwcześniejsze uchwalenie i uzgodnienie z samorządem studenckim nowego regulaminu studiów.

W jaki sposób uczelnie powinny dostosowywać do nowej ustawy programy kierunków studiów? Czy programy studiów rozpoczętych w roku 2018/2019 powinny zostać dostosowane do przepisów Konstytucji dla Nauki?

Uczelnia nie dostosowuje programów studiów rozpoczętych w roku akademickim 2018/2019 do nowej ustawy, ponieważ studia rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na podstawie dotychczasowych programów kształcenia (1), z tym że:

  • w okresie od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. – uczelnia wydaje absolwentowi tych studiów dyplom ich ukończenia zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 167 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym;
  • od 1 października 2019 r. – uczelnia wydaje absolwentowi tych studiów dyplom ich ukończenia zgodnie z przepisami rozporządzenia MNiSW z dnia 27 września 2018 r. w sprawie studiów.

Senaty uczelni mają 12 miesięcy, licząc od 1 października 2018 r., na dostosowanie programów studiów rozpoczynających się od roku akademickiego 2019/2020 do wymagań określonych w Konstytucji dla Nauki (2). Zmiany w ramach dostosowania programów studiów wprowadzane są z początkiem nowego cyklu kształcenia rozpoczynającego się od roku akademickiego 2019/2020.

Uczelnia nie dostosowuje więc programów studiów rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 (ostatnia rekrutacja na rok akademicki 2018/2019), ponieważ zgodnie z przepisami przejściowymi studia rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na podstawie dotychczasowych programów kształcenia. W związku z tym uczelnia, która podejmie decyzję o wygaszaniu kierunku studiów i wstrzymaniu rekrutacji na rok akademicki 2019/2020, nie dostosowuje programu tych studiów.

Jednak od 1 października 2018 r. uczelnia ma 12 miesięcy na przyporządkowanie tego kierunku studiów (3) do dyscyplin naukowych lub artystycznych określonych w rozporządzeniu MNiSW w sprawie dyscyplin (4), wskazując dla kierunku procentowy udział dyscyplin, w których zgodnie z programem kształcenia uzyskiwane są na tym kierunku efekty kształcenia, przy czym suma udziałów musi być równa 100%. Uczelnia przyporządkowując ten kierunek studiów do odpowiednich dyscyplin z nowej klasyfikacji, nie może zmienić dyscypliny wiodącej dla tych studiów (są to studia rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020).

Podstawa prawna:

  • (1) 265 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669)
  • (2) art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę…
  • (3) art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę…
  • (4) Rozporządzenie z dnia 20 września 2018 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych

Czy uprawnienia do prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia uzyskane na podstawie decyzji ministra zachowują „ważność” tylko do końca 2021 roku? Czy po dokonaniu nowej ewaluacji w przypadku otrzymania kategorii C uczelnia będzie musiała zakończyć kształcenie np. na kierunku o profilu ogólnoakademickim i uzyskać pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku przyporządkowanym do tej dyscypliny oraz na określonym poziomie i profilu praktycznym?

Uprawnienia do prowadzenia studiów na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia, które zostały uzyskane na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, 1 października 2018 r. stały się pozwoleniami na utworzenie studiów.

W przepisach wprowadzających ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określone zostały warunki kontynuacji studiów, które były prowadzone przez uczelnię 1 października 2018 r. na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia (m.in. przyporządkowanie w terminie
12 miesięcy do nowej klasyfikacji dziedzin i dyscyplin).

Uczelnia akademicka, która po przeprowadzeniu pierwszej ewaluacji jakości działalności naukowej, po 31 grudnia 2021 r., stała się uczelnią zawodową, dostosowuje prowadzone kształcenie na studiach do profilu praktycznego, w terminie 12 miesięcy od dnia zaprzestania spełniania warunku kwalifikującego ją do grupy uczelni akademickich.

Ustawa wprowadza nowy system ewaluacji jakości działalności naukowej i uzależnia od wyników tej ewaluacji istotne uprawnienia. Biorąc pod uwagę różnice między metodą przeprowadzania ewaluacji działalności naukowej przewidzianą w nowej ustawie a metodą dotychczasową, w wielu przypadkach nie jest możliwe jednoznaczne przewidzenie, w jakich dyscyplinach uczelnie uzyskają określone kategorie naukowe.

Podstawa prawna:

  • 211 i art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo
    o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669)
  • 15 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
    (Dz. U. poz. 1668)

KSZTAŁCENIE DOKTORANTÓW

Znajdziesz tutaj treści dotyczące kształcenia doktorantów – zarówno tych obecnych, studiujących na starych zasadach, jak i przyszłych, studiujących w szkołach doktorskich.

PYTANIA I ODPOWIEDZI

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące ustawy – strona główna.