22

stycznia

2020

Analiza nowych statutów uczelni

Na wiosnę zostaną wybrane nowe władze na uczelniach (kadencja 2020-2023). W związku z tym rekomendujemy sprawdzenie przez uczelnie przyjętych zapisów statutów dot. wyborów. Weryfikacja pomoże uniknąć wątpliwości co do prawidłowego przeprowadzenia wyborów i ich wyniku.

1 października 2019 r. weszły w życie nowe statuty, zgodne z przepisami ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Z dotychczasowej analizy regulacji przyjętych w statutach uczelni wynika, że pojawiają się w nich rozwiązania budzące wątpliwości co do zgodności z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a co za tym idzie – co do skutków, jakie mogą nieść.

W tym kontekście należy wskazać m. in. na rozwiązania dotyczące:

  • składu senatu (w tym przyjęcie niezgodnej z ustawą możliwości wprowadzenia do składu senatu osób niepochodzących z wyboru, nieuregulowanie w przepisach przejściowych kwestii składu senatu obecnej kadencji do 31 sierpnia 2020 r. w związku z wygaśnięciem z 30 września 2019 r. funkcji dziekanów i prorektorów)
  • procedury zgłaszania kandydatów na rektora (w tym ograniczenie kompetencji rady uczelni
    do wskazywania kandydatów na rektora na rzecz określonych w statucie innych podmiotów uprawnionych do wskazywania kandydatów na rektora)
  • bardziej restrykcyjne niż wynikające z ustawy określenie biernego prawa wyborczego (np. poprzez wprowadzenie wymogu zatrudnienia w uczelni jako podstawowym miejscu pracy)
  • wprowadzenia dodatkowych wymagań dla osób powoływanych do pełnienia funkcji kierowniczych, a także dla członków kolegium elektorów oraz członków rady uczelni, w sytuacji, gdy przepisy ustawy nie zawierają upoważnienia do określenia w statucie dodatkowych wymagań
    (np. wprowadzenie wymogu posiadania przez kandydata na funkcję kierowniczą co najmniej stopnia naukowego doktora habilitowanego albo powołanie wyłącznie spośród nauczycieli akademickich zatrudnionych w uczelni jako podstawowym miejscu pracy)
  • określenia w statucie możliwości powołania osoby do pełnienia funkcji kierowniczej w uczelni
    z pominięciem warunków określonych w art. 20 ust. 1 pkt 1-5 i ust. 4 ustawy
  • nieokreślenia dla wszystkich funkcji kierowniczych wskazanych w statucie zasad ich powoływania i odwoływania
  • naruszenia wyłącznej kompetencji rektora do powoływania osób do pełnienia funkcji kierowniczej w uczelni i ich odwoływania (m. in. związanie wnioskiem innego podmiotu, w tym poprzez wskazanie rektorowi wyłącznie jednego kandydata, np. rektor powołuje dziekana po przedstawieniu mu kandydata wybranego przez radę wydziału)
  • niewłaściwego uregulowania w przepisach przejściowych kwestii pełnienia funkcji kierowniczych od 1 października 2019 r. (np. powołanie z mocy przepisu statutu bez udziału rektora)
  • ograniczenia kompetencji senatu do wyboru przewodniczącego rady uczelni poprzez związanie senatu decyzją innego podmiotu (np. członkowie rady uczelni wyznaczają senatowi kandydata
    na przewodniczącego rady)
  • jednoczesnego pełnienia przez rektora funkcji organu uczelni i funkcji kierowniczej w uczelni
  • udziału samorządu studenckiego w procedurze powołania osoby do pełnienia funkcji kierowniczej,  do której zakresu obowiązków należą sprawy studenckie (np. wyłączenie obowiązku uzgodnienia, opiniowanie zamiast uzgodnienia, nieprecyzyjne wskazanie terminu na przedłożenie przez samorząd stanowiska w sprawie)
  • odesłania do określenia zasad funkcjonowania rady uczelni w regulaminie rady, a nie w statucie.

Po sprawdzeniu statutów, do części uczelni, wysłano już  pisma z informacjami, które zapisy budzą wątpliwości i wymagają  weryfikacji. Trwa analiza statutów pozostałych uczelni i w przypadku wątpliwości także kierowana będzie do uczelni korespondencja. Po uzyskaniu odpowiedzi od uczelni , indywidualnie, będzie podejmowana decyzja czy konieczna będzie interwencja ministra nauki i szkolnictwa wyższego.