Po kilku miesiącach intensywnej pracy i realizacji kluczowych zadań resortu, Jarosław Gowin ogłosił strategię rozwoju dla polskich uczelni i nauki. Składająca się z trzech filarów propozycja zmian i reform ma zagwarantować poprawę kondycji polskich uniwersytetów oraz przyspieszyć rozwój polskiej nauki. Strategia Jarosława Gowina opiera się na trzech podstawowych filarach: Konstytucji dla nauki, która przyniesie zmiany systemowe w szkolnictwie wyższym, Innowacjach dla gospodarki, w których łączą się komercjalizacja badań i partnerstwo z biznesem oraz Nauce dla Ciebie – programowi społecznej odpowiedzialności nauki.

Konstytucja dla nauki – pierwszy filar

Dotychczasowe reformy szkolnictwa wyższego nie przyniosły oczekiwanych zmian w zakresie podwyższenia jakości kształcenia oraz znaczącego wzrostu pozycji polskiej nauki na arenie międzynarodowej. Dlatego konieczne jest przygotowanie nowej kompleksowej ustawy regulującej od podstaw obszar szkolnictwa wyższego. Gruntownej zmiany wymaga system finansowania uczelni, a także sposób zarządzania uczelniami i szkołami wyższymi. Konieczne jest umiędzynarodowienie szkolnictwa, zintensyfikowanie współpracy nauki i biznesu, stworzenie nowych ścieżek kariery naukowej i dydaktycznej oraz dostosowanie liczby studentów na poszczególnych kierunkach studiów do realnych potrzeb rynku pracy. Temu służyć mają proponowane w strategii zmiany systemowe w nauce i szkolnictwie wyższym, czyli nowa Konstytucja dla Nauki.

Tym, co przyniesie szeroką reformę, jest przygotowywana właśnie Ustawa 2.0. Te zmiany chciałbym ogłosić na Narodowym Kongresie Nauki. Mamy rok czasu, żeby przygotować głębokie zmiany systemowe” mówił Jarosław Gowin we wrześniu 2016 roku, zapowiadając jednocześnie konferencje tematyczne Narodowego Kongresu Nauki.

Jednym z wyzwań stojących przed resortem jest wzrost umiędzynarodowienia. W tym celu minister Gowin powołał Narodową Agencję Współpracy Akademickiej. Agencja będzie odpowiedzialna za ujednolicenie programów stypendialnych i zachęcanie studentów zagranicznych do studiowania w Polsce. Jej zadaniem będzie również odwrócenie „drenażu mózgów” i umożliwienie powrotu do kraju wybitnym polskim naukowcom.

Innowacje dla gospodarki – drugi filar

Pozycja polskiej gospodarki w rankingach innowacyjności i konkurencyjności, polskich uczelni w rankingach akademickich oraz polskich naukowców w rankingach osiągnięć badawczych są ważne, gdyż wpływają na decyzje inwestorów o lokowaniu innowacyjnych przedsięwzięć, a także na decyzje najbardziej utalentowanej młodzieży o wyborze kraju studiowania, a w konsekwencji i zamieszkania. Na obecnej kondycji badań naukowych odcisnęły piętno lata niskich nakładów, zarówno z funduszy publicznych, jak i ze źródeł prywatnych. Krajowe nakłady Polski na badania i rozwój są mniejsze od nakładów na B+R pojedynczych międzynarodowych koncernów. Odpowiedzią na współczesne wyzwania rozwojowe muszą być zmiany mające na celu zapewnienie skutecznego transferu wiedzy do gospodarki oraz współpracy nauki z biznesem, szczególnie w obszarach wskazanych jako strategiczne w ramach polityki rozwojowej państwa. Kierunki tych zmian wskazuje II Filar strategii, dotyczący komercjalizacji badań i partnerstwa z biznesem.

Nauka dla Ciebie – trzeci filar

Ostatni filar nowej strategii prezentowanej przez Jarosława Gowina to Nauka dla Ciebie – szereg przedsięwzięć i programów, które mają zwiększyć społeczną odpowiedzialność uczelni oraz instytucji naukowych. – Nauka powinna służyć każdemu z nas, nauka powinna służyć społeczeństwu. Chcemy, żeby naukowcy wyszli z murów uczelni. – mówił Premier we wrześniu 2016 roku. Coraz silniej obecna i popularna w Polsce jest koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu, zgodnie z którą przedsiębiorstwa już na etapie budowania swojej strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska oraz relacje z różnymi grupami interesariuszy. Podobne procesy należy uruchomić również w obszarze nauki. Społeczna Odpowiedzialność Nauki ma stanowić istotną ofertę dla szerokiego forum społecznego. Ma pomagać w identyfikowaniu szans i możliwości, wspomagać dialog i angażować szerokie grupy interesariuszy, zwiększać wydajność i efektywność prowadzonych działań w zakresie nauki i badań. Programy Społecznej Odpowiedzialności Nauki mają na celu nie tylko popularyzację i upowszechnianie nauki i badań naukowych, ale także rozbudzanie ciekawości poznawczej oraz integrację społeczności lokalnej z ośrodkami akademickimi. Mają wyrównywać szanse edukacyjne i docierać do tych części kraju, w których do tej pory aktywność akademicko-naukowa nie istniała. 

Więcej informacji można odnaleźć na podstronie MNiSW dotyczącej Strategii Gowina:

www.nauka.gov.pl/strategia-gowina.

Prezentacja strategii dostępna także w formie PDF.