W dniach 25-26 maja w Łodzi odbyła się ósma konferencja poprzedzająca narodowy Kongres nauki w Krakowie. Tym razem tematem spotkania było finansowanie nauki i szkolnictwa wyższego. Tematami poszczególnych bloków było m.in. finansowanie uczelni w ujęciu międzynarodowym, modele finansowania uczelni publicznych i parametry finansowe szkół wyższych. Konferencja zorganizowana przez łódzkie środowisko akademickie ściągnęła wielu wybitnych przedstawicieli świata nauki z kraju i zagranicy, w tym Prof. Dr. h. c. TUL Ursula Gather, Prof. Bernhard A. Schrefler, czy Prof. Jussi Kivistö. Wystąpienie programowe wygłosił wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin.

„Na gruncie nowej ustawy rozważamy zmniejszenie liczebności strumieni pieniędzy dla uczelni i przyznanie jednej połączonej dotacji na szkolnictwo wyższe i naukę. Chcemy zapewnić uczelniom większą autonomię w dysponowaniu środkami „– powiedziała drugiego dnia konferencji programowej Narodowego Kongresu Nauki prof. Teresa Czerwińska, podsekretarz stanu w MNiSW.

Nakłady na B+R muszą się zwiększyć

Wiceminister Czerwińska podkreśliła konieczność wzrostu wydatków na działalność B+R. Nakłady wewnętrzne na B+R (GERD) w 2015 r. wynosiły 1 proc. PKB, i mimo wzrostowego trendu jego dynamika jest wciąż zbyt niska. –Umożliwienie większej elastyczności wydatkowania środków będzie niewątpliwą ulgą dla uczelni, ale trzeba pamiętać, że nadal istotne będzie zapewnienie odpowiednio wysokich nakładów na działalność badawczo-rozwojową. Dlatego też musimy stworzyć system finansowania, który będzie w istotny sposób zachęcał uczelnie do przeznaczania większej ilości na ten cel – podkreśliła podsekretarz stanu.

Trzy algorytmy dla trzech typów uczelni

„Konsekwencją planowanego zróżnicowania uczelni, musi być funkcjonowanie trzech różnych algorytmów podziału dotacji, osobnych dla każdej grupy, uwzględniających różne role i znaczenie w gospodarce. Będzie to ważny bodziec dla uczelni, aby właściwie dookreślić swoją misje i cele strategiczne” – zapowiedziała Czerwińska. – Taki model podziału dotacji spowoduje również, że konkurencja o środki publiczne będzie w grupach uczelni o zbliżonym potencjale.

Kredyty studenckie – umarzanie dla najzdolniejszych

„Jednym z elementów pomocy osobom chcącym zdobyć wyższe wykształcenie jest system kredytów studenckich. Obecna ustawa stworzona w 1998 r. nie przystaje już do wymogów obecnych potrzeb w zakresie kredytowania, co zresztą widać po spadającym zainteresowaniu tą formą pomocy, która na zachodzie jest często głównym elementem wsparcia. Dlatego też jeszcze w tym roku wprowadzimy prostudenckie zmiany w zakresie poręczania kredytów przez BGK, jak również ich umarzania dla najzdolniejszych absolwentów” – stwierdziła Teresa Czerwińska.

Nowy system w szkołach niepublicznych

Przedstawicielka resortu nauki zwróciła uwagę, że system pomocy materialnej działa sprawnie, jednak do ministerstwa wpływają skargi dotyczące sytuacji w uczelniach niepublicznych: – „O ile sam system pomocy materialnej w uczelniach publicznych i instytutach działa bez większego zarzutu, to w uczelniach niepublicznych jest on źródłem poważnych nadużyć, przez które ostatecznie najbardziej poszkodowani są studenci. Dlatego też zamierzamy w ramach pilotażu skierowanego do uczelni niepublicznych zobligować szkoły wyższe do prowadzenia rachunku funduszu pomocy materialnej w Banku Gospodarstwa Krajowego”.

Wnioskiem najczęściej padającym podczas konferencji była konieczność zmiany podejścia do finansowania – to uczelnia ma mieć więcej swobody w wydawaniu pieniędzy, ponieważ sama ma najlepsze rozeznanie, co do uczelnianych potrzeb. Dostrzeżono też, że uczelnie badawcze, stanowiące najwęższą grupę z powołanych do życia typów uczelni z racji swojego prestiżu i misji, powinny być największymi beneficjentami dodatkowych środków finansowych.

Więcej informacji, w tym broszura konferencyjna oraz multimedia z wystąpieniami:

www.nkn.gov.pl/konferencja/konferencja-lodz-25-26-05-2017