Pytania i odpowiedzi:

Wybór dyscypliny i liczba N. Co z tego wynika w kontekście ewaluacji? Kto powinien składać oświadczenia o liczbie N?
Ewaluacja obejmuje osiągnięcia wszystkich pracowników prowadzących działalność naukową.

Osoba prowadząca działalność naukową i osoba biorąca udział w prowadzeniu działalności naukowej nie częściej niż raz na 2 lata składa oświadczenie o dziedzinie i dyscyplinie, którą reprezentuje. Oświadczenie takie składane jest osobie kierującej podmiotem (tj. m.in. rektorowi, dyrektorowi instytutu PAN lub dyrektorowi instytutu badawczego.

Ponadto każdy pracownik prowadzący działalność naukową jest zobowiązany do złożenia oświadczenia, które upoważnia zatrudniający go podmiot do zaliczenia go do grupy pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, czyli do tzw. liczby N. Osobami prowadzącymi działalność naukową są z definicji wszyscy nauczyciele akademiccy zatrudnieni na stanowiskach badawczych lub badawczo-dydaktycznych (dotychczas odpowiednio: naukowych i naukowo-dydaktycznych) oraz pracownicy naukowi zatrudnieni w instytutach naukowych PAN lub instytutach badawczych.

Ustawa nie wyklucza możliwości złożenia oświadczenia o zaliczeniu do liczby N także przez pracownika uczelni lub instytutu zatrudnionego na innych niż ww. stanowiska, jeżeli faktycznie prowadzi oni działalność naukową. Jeśli taki pracownik złoży oświadczenie o reprezentowaniu dyscypliny lub dyscyplin z racji prowadzenia działalności naukowej (a nie z racji brania udziału w prowadzeniu działalności naukowej), powinien także złożyć oświadczenie o zaliczeniu do liczby N w tych dyscyplinach.

W przypadku, gdy pracownik prowadzi działalność naukową w więcej niż jednym podmiocie, jest zobowiązany do złożenia oświadczenia o zaliczeniu do liczby N w jednym z tych podmiotów.

Natomiast osoba, która bierze udział w prowadzeniu działalności naukowej, nie składa oświadczenia o zaliczeniu do liczby N i w związku z tym jej osiągnięcia nie są uwzględniane przy ewaluacji.

Dodatkowe informacje na temat oświadczeń: http://konstytucjadlanauki.gov.pl/komunikat-w-sprawie-oswiadczen.

[ odp. 08.11.2018 r. ]

Przed badaczami stoi wybór dwóch dyscyplin naukowych, które mają reprezentować w miejscu zatrudnienia. Czy ta deklaracja sprawi, że naukowiec nie będzie już mógł pracować nad publikacjami, które wykraczają poza te dwie zadeklarowane dyscypliny? Czy dotychczasowe publikacje wykraczające poza wskazane dyscypliny będą się liczyły do jego dorobku naukowego?
Należy rozdzielić możliwość prowadzenia badań w różnych dyscyplinach i publikowania ich wyników od oświadczenia, w którym osoba prowadząca działalność naukową wskazuje dziedzinę i dyscyplinę, którą reprezentuje. To ostatnie służy określeniu, czy dany podmiot (uczelnia lub instytut) może być poddany ewaluacji. Zgodnie z nową ustawą podmiot może być oceniany w ramach konkretnej dyscypliny, jeśli zatrudnia co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Składane przez badaczy oświadczenia pomagają w ustaleniu, czy uczelnia lub instytut spełnia ten warunek, czy też nie. Wybór dyscyplin wskazywanych w oświadczeniu jest autonomiczną decyzją osoby prowadzącej działalność naukową.

Konstytucja dla Nauki nie ogranicza możliwości prowadzenia badań w różnych dyscyplinach. Pozostawia naukowcom również pełną swobodę wyboru czasopism naukowych, w których będą publikowali wyniki swoich badań. Swobody tej nie ogranicza przypisanie dyscyplin do czasopism naukowych, ponieważ do ewaluacji będzie można zgłosić wszystkie publikacje mające merytoryczny związek z ewaluowaną dyscypliną, niezależnie od tego, jakie dyscypliny przypisano czasopismom, w których te publikacje się ukazały. Przypisanie dyscyplin do czasopism będzie służyło usprawnieniu procesu ewaluacji jakości działalności naukowej. W związku z tym, że artykuły naukowe będą zdecydowanie najczęściej zgłaszanymi do ewaluacji osiągnięciami, przyjęta zostanie zasada, zgodnie z którą artykuły w czasopismach, którym przypisano ewaluowaną dyscyplinę, będą automatycznie uznawane jako mające związek z tą dyscypliną. Jednocześnie, nie zostanie ograniczona możliwość uwzględnienia w ewaluacji artykułu opublikowanego w czasopiśmie, do którego ewaluowana dyscyplina nie jest przypisana (o ile osiągnięcie będzie związane tematycznie z badaniami prowadzonymi w tej dyscyplinie!). [ odp. 08.11.2018 r. ]

W jakim terminie uczelnie i instytuty będą wiedzieć, w których dyscyplinach będą poddawane ewaluacji jakości działalności naukowej?
Ewaluację przeprowadza się w ramach dyscypliny w podmiocie zatrudniającym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. [ odp. 08.11.2018 r. ]

DYSCYPLINY NAUKOWE

Co zmienia nowy podział dyscyplin? Czy nowa systematyka zlikwiduje konkretne obszary badań?
Nowa systematyka dziedzin i dyscyplin naukowych nie oznacza, że dany obszar badań naukowych ulega likwidacji. Wszystkie dotychczasowe dyscypliny zostały uwzględnione w ramach nowego podziału np. poprzez połączenie z innymi dyscyplinami. Oznacza to, że badania naukowe będą prowadzone na wszystkich dotychczasowych polach badawczych oraz będą nadal finansowane ze środków publicznych. Nowe regulacje dotyczące podziału dyscyplin mają na celu uporządkowanie ich klasyfikacji oraz ograniczenie rozdrobnienia dyscyplin naukowych, które w Polsce przybrało nieznane w skali europejskiej rozmiary: dotychczasowa klasyfikacja obejmowała 8 obszarów, 22 dziedziny i aż 102 dyscypliny. Takie rozdrobnienie nie pozwoliłoby na przeprowadzenie miarodajnej ewaluacji jakości działalność naukowej, która według nowych przepisów będzie odbywać się w dyscyplinach naukowych.

Nową klasyfikację dziedzin i dyscyplin oraz jej porównanie z poprzednią klasyfikacją, a także z klasyfikacją Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) można znaleźć pod adresem: http://konstytucjadlanauki.gov.pl/content/uploads/2018/09/nowy-podzia-dyscyplin-tabela.pdf.

Na jakiej systematyce wzorowało się Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, tworząc rozporządzenie w sprawie dziedzin i dyscyplin?
Klasyfikacja dyscyplin nie jest autorskim pomysłem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Punktem wyjścia do budowy klasyfikacji była systematyka dziedzin i dyscyplin przyjęta przez OECD.

Ostateczna klasyfikacja określona w rozporządzeniu została natomiast opracowana w oparciu o propozycję przygotowaną przez przedstawicieli Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Komitetu Polityki Naukowej, Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych. Rozporządzenie poddane było także szerokim konsultacjom społecznym. [ odp. 08.11.2018 r. ]

Czy studia z kulturoznawstwa zostaną zlikwidowane, skoro kulturoznawstwo jako dyscyplina będzie włączona do nauki o kulturze i sztuce?
Nie. Kierunki studiów nie są tożsame z dyscyplinami naukowymi. Możliwe jest zatem tworzenie kierunków studiów, których zakres odnosi się do różnych dyscyplin naukowych, czy też do określonego obszaru zagadnień w ramach jednej z dyscyplin.

Zwracamy uwagę, że dotychczas  także istniało wiele kierunków studiów, których program nie był tożsamy z zakresem jednej dyscypliny wynikającej z dotychczasowej klasyfikacji. Dotyczy to np. stosunków międzynarodowych czy mechatroniki, dla których nie ma i nie było wyodrębnionych dyscyplin naukowych.

Trzeba zaznaczyć, że nowa systematyka dziedzin i dyscyplin naukowych nie determinuje również klasyfikacji zawodów medycznych[ odp. 08.11.2018 r. ]

W jaki sposób mam określić swój udział czasu pracy, który poświęcam na prowadzenie badań w miejscu zatrudnienia w przypadku, gdy w oświadczeniu o reprezentowanej dziedzinie i dyscyplinie naukowej wskazałem dwie dyscypliny?
Ministerstwo przewiduje, że informacje o udziale czasu pracy w dyscyplinie będą podawane w zaokrągleniu do ¼, w związku z czym są możliwe dwie relacje: 50/50 oraz 75/25. Informacje o udziale czasu pracy są wprowadzane do POL-on przez rektora lub dyrektora instytutu. Nie są one obowiązkowym elementem oświadczenia składanego przez pracownika, gdyż do określenia tego udziału jest uprawniony kierownik podmiotu. Dobrą praktyką będzie natomiast uzgadnianie tego udziału między pracodawcą a zainteresowanym pracownikiem przed zaraportowaniem informacji o udziale czasu pracy. [ odp. 08.11.2018 r. ]

[CASE] W miejscu zatrudnienia zadeklarowałem dwie dyscypliny. Wybrałem jedną dyscyplinę z dziedziny nauk inżynieryjno-technicznych i jedną z dziedziny nauk społecznych. Razem z pracodawcą ustaliliśmy, że badaniom w ramach pierwszej dyscypliny poświęcę 75% swojego czasu pracy, a w ramach drugiej – 25% czasu pracy. Czy wobec tego muszę mieć odpowiednio 75% publikacji z dyscypliny inżynieryjno-technicznej i 25% ze społecznej? Obecnie nie wiem, jakie dyscypliny zostaną przypisane do poszczególnych czasopism, co może skutkować tym, że stosunek publikacyjny będzie inny, np. publikacje z dyscypliny inżynieryjno-technicznej będą stanowiły 40% wszystkich moich publikacji, a z dyscypliny społecznej – 60%.
Konstytucja dla Nauki oraz projektowane rozporządzenia pozostawiają badaczom pełną swobodę wyboru czasopism naukowych, w których będą publikowali wyniki swoich badań. Swobody tej nie ogranicza przypisanie dyscyplin naukowych do czasopism naukowych, ani przesłane do systemu POL-on przez kierownika podmiotu zatrudniającego informacji dotyczących wymiaru czasu, który poszczególne osoby przeznaczają na prowadzenie działalności naukowej w dyscyplinach naukowych. Należy zauważyć, że informacje te będą wykorzystywane na potrzeby ewaluacji działalności naukowej, której podlegają podmioty sektora nauki i szkolnictwa wyższego (ewaluacja ta nie jest oceną poszczególnych badaczy).

Naukowiec nie musi więc publikować w czasopismach z wybranych przez niego dyscyplin zgodnie z deklarowanym czasem pracy. Osoba, która np. 75% swojego czasu pracy poświęca badaniom nad ekonomią i finansami, a 25% – badaniom nad naukami o zarządzaniu i jakości, będzie mogła publikować wyniki swoich badań np. po połowie w czasopismach z dyscyplin: „ekonomia i finanse” oraz „nauki o zarządzaniu i jakości”. Co więcej, osoba ta wyniki swoich badań będzie mogła ogłosić również w czasopiśmie, któremu nie przypisano żadnej z tych dwóch dyscyplin (np. w czasopiśmie zajmującym się wyłącznie naukami socjologicznymi). Wszystkie artykuły naukowca – niezależnie od profilu czasopisma, w których się ukazały – będą mogły zostać zgłoszone przez podmiot go zatrudniający do ewaluacji działalności naukowej, jeśli mają merytoryczny związek z ewaluowaną dyscypliną naukową. [ odp. 08.11.2018 r. ]

PYTANIA I ODPOWIEDZI

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące ustawy – strona główna.

PONAD DWA LATA PRZYGOTOWAŃ

Ustawa i rozporządzenia zostały przygotowane wspólnie ze środowiskiem akademickim.

LICZNE POPARCIA

Ze względu na to, że podczas intensywnych konsultacji twórcy reformy uwzględniali spływające do ministerstwa uwagi, Konstytucja dla Nauki doczekała się licznych głosów poparcia