12

października

2018

Dialog trwa. Rozporządzenie ws. ewaluacji w grudniu 2018 r. po uwzględnieniu uwag środowiska

Kolejny etap związany z projektem rozporządzenia regulującego kwestie ewaluacji za nami. Końca dobiegła rejestracja uwag zgłoszonych w trakcie konsultacji publicznych. Do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego spłynęło w tym czasie ok. 700 uwag. Teraz analizujemy zebrany materiał. Przewidujemy, że prace legislacyjne zakończą się w grudniu 2018 roku.

Konstytucja dla Nauki powstawała w unikatowym dialogu ze środowiskiem akademickim. Nie inaczej jest w przypadku aktów wykonawczych do nowej ustawy, która obowiązuje od 1 października tego roku. Projekt jednego z najważniejszych rozporządzeń w całej reformie, który dotyczy ewaluacji działalności jakości naukowej, trafił do konsultacji na początku sierpnia tego roku. W tym czasie otrzymaliśmy prawie 700 uwag.

Przewidujemy, że prace legislacyjne zakończą się w grudniu 2018 roku – ministerstwo podda analizie każdą z przesłanych propozycji. Kalendarz prac legislacyjnych założony przez resort przewiduje, że rozporządzenie, uwzględniające głosy środowiska, zostanie opublikowane do końca roku.

Ocena działalności naukowej – obiektywna, przejrzysta i łatwiejsza

Kwestia ewaluacji jest rzeczą kluczową w Konstytucji dla Nauki – to od właściwie przeprowadzonej oceny działalności badawczej zależy kondycja polskiej nauki.

Jakie są podstawowe założenia nowego systemu oceny działalności badaczy? Przede wszystkim będzie ona dokonywana w ramach dyscyplin, a nie wydziałów czy instytutów. Pod uwagę brane  będą osiągnięcia wszystkich pracowników prowadzących działalność naukową (wszystkich nauczycieli akademickich zatrudnionych na stanowiskach badawczych i badawczo-dydaktycznych oraz pracowników naukowych w instytutach, a także innych pracowników prowadzących taką działalność ). Będą oni musieli przedstawić do oceny maksymalnie cztery najlepsze osiągnięcia z czterech lat. Wyjątek od tej zasady będą stanowiły publikacje wieloautorskie. Zgłaszanie osiągnięć będzie się odbywać na bieżąco za pośrednictwem systemu informatycznego. Dotychczas jednostki naukowe raz na 4 lata wypełniały ankiety, co generowało poważne obciążenia pracowników administracyjnych.

Uproszczone będą również zasady ewaluacji. W poprzednich cyklach ewaluacji obowiązywały 4 kryteria, które obejmowały aż 24 szczegółowe parametry (wiele z nich nie miało praktycznego wpływu na ocenę). W nowym modelu ewaluacja nauki będzie dokonywana w oparciu o 3 kryteria i 6 kryteriów szczegółowych.

Wykaz czasopism naukowych uwzględniający etap oceny eksperckiej

Aktualnie finalizowane są także prace nad zmianami w projekcie rozporządzenia w sprawie wykazów czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe. Uwzględniają one postulat środowisk naukowych, aby proces przypisywania punktów do czasopism uwzględniał również ocenę ekspercką. Kalendarz prac legislacyjnych zakłada, że rozporządzenie wejdzie w życie do końca listopada br. Konsekwencją nowych rozwiązań będzie co prawda znaczne wydłużenie prac nad samym wykazem czasopism naukowych (ale nie nad wykazem wydawnictw, który zostanie sporządzony najpóźniej na samym początku 2019 r.) – zakończą się one najwcześniej w marcu 2019 r. – natomiast dzięki uwzględnieniu opinii wybitnych przedstawicieli poszczególnych dyscyplin ostateczne rozstrzygnięcia dotyczące punktacji czasopism spotkają się z akceptacją środowiska akademickiego.

Przypisanie czasopism do dyscyplin – w uzgodnieniu ze środowiskiem

Natomiast dużo wcześniej, bo na przełomie października i listopada, przeprowadzone zostaną konsultacje środowiskowe dotyczące przypisania dyscyplin do czasopism naukowych ujętych w międzynarodowych bazach czasopism Scopus i Web of Science. Konieczność takiego przypisania wynika z przepisów Konstytucji dla Nauki. Propozycja przekazana do konsultacji będzie oparta na przygotowanym przez ekspertów zmapowaniu dyscyplin według nowej klasyfikacji dziedzin i dyscyplin oraz stosowanych w obydwu bazach kategorii definiujących zakres tematyczny czasopism, odpowiednio: kategorie All Science Journal Classification oraz Subject Categories. Środowiska naukowe będą mogły zgłosić uzasadnione wnioski o uwzględnienie w przypadku konkretnych czasopism dodatkowych dyscyplin, a ich rozpatrzeniem zajmie się zespół do spraw oceny czasopism naukowych. Przypisanie dyscyplin do czasopism z baz Scopus i web of Science umożliwi rozpoczęcie prac na nowym wykazem, może się tez okazać cenną wskazówką w przypadku zdarzających się wątpliwości co do oświadczeń pracowników prowadzących działalność naukową o reprezentowanych dyscyplinach. Należy też jednocześnie zastrzec, że na potrzeby ewaluacji w danej dyscyplinie będzie można zgłosić artykuł w czasopiśmie, do którego ta dyscyplina nie jest przypisana, o ile jest on merytorycznie związany z badaniami prowadzonymi w tej dyscyplinie w danej uczelni lub instytucie. Wprowadzenie tej zasady to realizacja postulatów zgłoszonych w ramach konsultacji projektu rozporządzenia w sprawie ewaluacji. Dlatego trzeba wyraźnie podkreślić, że samo przypisanie czasopisma do dyscyplin nie wprowadza blokady w zakresie przypisania osiągnięcia naukowego do innej dyscypliny, z którą jest faktycznie związane. Przypisanie czasopism do dyscyplin ma na celu usprawnienie procesu ewaluacji jakości działalności naukowej.

Spotkania konsultacyjne – jeszcze przed oficjalnymi konsultacjami

Konsultacje społeczne rozporządzenia dotyczącego ewaluacji poprzedzone były spotkaniami przedstawicieli resortu nauki ze środowiskiem. Jarosław Gowin, minister nauki i szkolnictwa wyższego rozmawiał z naukowcami z całej Polski – odwiedził m.in. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytet Jagielloński i Warszawski. W spotkaniach uczestniczyli także rektorzy i dziekani z uczelni artystycznych. Rozmowy prowadzili również wiceminister Piotr Müller, a także Aleksander Dańda, dyrektor Departamentu Nauki.

 

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji można śledzić dalsze losy:

projektu rozporządzenia ws. ewaluacji

projektu rozporządzenia ws. sporządzania wykazu czasopism i wydawnictw